Saçların kısmen veya tamamen kaybı,
Alopesi genetik faktörlerden, yaşlanmadan veya lokal ve sistemik hastalıklardan kaynaklanabilir (saçlı deriyi en sık etkileyen seboreik dermatit ve psoriazis( sedef hastalığı) gibi dermatozlar çok nadiren alopesiye yol açarlar.)
Skar oluşturmayan alopesi(saç dökülmesi) : Skar oluşturmayan (nonsikatrisyal) saç dökülmesinde belirgin atrofik değişiklikler yoktur. Erkek tipi kellik çok sıktır. Ailevidir ve androjenlerin varlığını gerektirir fakat varlığıbilinmez. Lateral frontal alanlardan veya verteksten başlar. Ortaya çıkışı ergenlik ortasındaysa meydana gelen kellik genellikle yaygındır.Başlama yaşı(20-25 ya da 30-35),aile hikayesinin varlığı ve tipik dökülme şekli ile tanısını koymak çok kolaydır.Bu yüzden genellikle tanı için ilave bir teste gerek yoktur.Aile hikayesi pozitif olan kişilerde genellikle 20 – 25 ‘li yaşlarda ya da 30 – 35’li yaşlarda yağlanma ile başlar ve bir iki yıl içinde çok hızlı bir dökülme olur. Herhangi bir tedavi uygulamaz ise saçların çoğu bu dönem içinde kaybedilir. Dolayısıyla erkeksi tip saç dökülmesinde dökülme yeni başladığında tedaviye başlamak (finasteride) çok önemlidir.
Kadın tipi saç dökülmesi de sıktır.Frontal , parietal ve taç bölgelerinde saçların incelmesi ile kendini gösterir; herhangi bir alanda tam kellik çok nadirdir.
Toksik Alopesi : Genellikle geçicidir ve şiddetli ateşli bir hastalığı (örneğin kızıl) takiben 3 – 4 ay içinde başlayabilir.Ayrıca miksödem, hipopituitarizm veya erken sifiliz, gebelik sonrası ve başlıca sitotoksik ilaçlar,talyum bileşikleri ve yüksek doz A vitamini veya retinoid olmak üzere bazı ilaçlarla da gelişebilir.
Alopesi Areata : Belirli bir deri veya sistemik hastalığı olmayan kişilerde aniden sınırlı bir alanda saç kaybı ile ortaya çıkar. Herhangi bir saçlı alan tutulabilse de kafa derisi ve sakal en sık etkilenen alanlandır. Nadiren tüm vücut kılları kaybedilebilir( Alopesia universalis) Saç dökülmesi yaygın ve adolösen döneminden önce ise prognoz kötüdür. Fakat birkaç alana sınırlı saç dökülmesi birkaç ay içerisinde tedavisiz bile geriye döner. Bununla birlikte nüksler sık olabilir. Bazı olgularda antimikrozomal antikorlar, antitiroglobulin, gastrik prietal hücre ve adrenal hücre antikorları pozitif olabilir.
Trikotilomani (Saç çekme) : Genellikle çocuklarda görülen nörotik bir alışkanlıktır. Uzun zaman tanı konmadan kalabilir.Saçlar kırık ve farklı uzunluktadır. Yeni kısa saç büyümeleri görülebilir fakat alopesi areatadan ayırt etmek genellikle güçtür.
Skar oluşturan saç dökülmesi : Skar Dokusu ( Sikatrisyel Alopesi ) inflamasyon ve doku hasarını takiben gelişir. Saç kaybı atrofi ya da skara bağlı ise yeniden büyüme ihtimali çok azdır.
*Yaralanmalarda (Yanık, fiziksel travma, ışın atrofisi) skar nedeni genellikle açıktır, değilse araştırılmalıdır.
*Kutanoz Lupus eritematozus,
*liken planus,
*kronik derin bakreriyel veya fungal infeksiyonlar ( Mantar enfeksiyonları)
*derin faktisiyel ülserler,
*granülomlar (örneğin sarkoidoz, sifilitik gom, tüberküloz)
*inflamatuar tinea kapitis (kerion, favus) skar bırakan saç dökülmesi oluşturabilir.
*Bazı yavaş büyüyen saçlı deri tümörleri yayılarak skar ile sonlanabilir.
*Nadiren, skar oluşturan saç dökülmesi idiopatik (sebebi bilinmeyen) olabilir.
TANI
Çekilen bir kılın mikroskopik incelemesi anajen ve telojen sayımını sağlayarak bazı tür skar luşturan saç dökülmelerinin tanısında yararlıdır. Tanıyı kolaylaştıran bu teknik tecrübe ve eğitim gerektirir. Saçlı deride sınırları belirlenen bir alanda tüm kıllar (yaklaşık 40- 60 tane saç) çekilir. Normalde saçlı deride kılların % 80-90’ı anajen (büyüme) fazda, geri kalanı ise telojen (dinlenme) fazdadır. Anajen kıllar kök kısımlarında bir kılıf içindedir, telojen kıllarda ise bu kılıf yoktur ve köklerinde çok ince bulbus vardır. Postpartum (doğum sonrası )ya da hastalık sonrası dönemde olan saç dökülmeleri telojen kıl oranının artması ile karakterizedir. Halbuki talyum ve antimitotik ilaçlara bağlı saç dökülmelerinde telojen kıl oranı normal yüzdededir. İkinci durumda anajen kıllar kolaylıkla kırılabilir çünkü kıl gövdesi incelmiştir. ALopesi areata da ünlem işaretine benzer görünümdedir.
Saçlı deri biyopsisi ile birçok saç dökülme türleri (örneğin alopesi areata, trikotilomani) ayırt edilebilir. Histolojik veya immunofloresan mikroskopi lupus eritematozus, liken pilanopilaris (saçlı derinin liken planusu) ve sklerodermada tanı koydurucudur. Lokalize skar bırakan saç dökülmesi nedeni olabilen metastatik lezyonlar da biyopsi ile tanınabilir.
TEDAVİ
Erkek tipi kellik için tedavi seçenekleri kısıtlıdır. Tedaviler artan etkinliğe göre şöyle sıralanabilir:
• Topikal %5minoxidil solüsyonu,
• Oral Finasterid 1 mg/ gün
• Saç Ekimi (Cerrahi müdahale )
Bu tedaviler tek başına ya da birlikte kullanılabilir. Bir tip 2 5 alfa redüktaz inhibitörü olan oral finasterid en etkili cerrahi dışı tedavidir.
Alopesi Areatada triamsinolon asetonid süspansiyonu dilüe edilerek (2,5 – 5 mg/ml) küçük lezyonlara intradermal olarak yapılabilir fakat sonuçlar geçici olabilir. Deneysel olarak hafif bir alerjik kontakt dematit meydana getirmek de bazı topikal irritanlarla olduğu gibi yarar sağlayabilir.
Trikotilomanisi olan hastalarda klomipramin kısa süreli yarar sağlayabilir fakat uzun dönemde davranış değişikliği tedavisi yararlı veya tedavi edeci olabilir.
Skar bırakan saç dökülmelerinde tedavi, nedenin ortadan kaldırılmasına yöneliktir.
Sebebi bilinmeyen saç dökülmelerinde tedavi :
*Alternatif tıbbi tedaviler
Düşük doz laser tedavisi (lazer tarakları v.s)
Mezoterapi
*Topikal %2 yada %5 minoxidil solüsyonu ( Özellikle bayanlarda etkili)
-
Ağır infeksiyon hastalıkları geçirenlerde (örneğin tifo), büyük kanamalardan, cerrahi girişimlerden sonra veya toksik nedenlerle (örneğin bazı sitostatik ), büyük emosyonlarla meydana gelen semptomatik alopeciada saçlar kısa bir sürede dökülür. Dökülme total olabilir. Genellikle geriye dönüşümlüdür.
-
Anemilerde ve serum demir düzeyinin düşük olduğu hallerde de saçlar dökülebilir.
-
Raşitik çocuklarda oksipital bölge saçları dökülür. Tedaviden sonra yeniden çıkar. Kaşeksi hallerinde ve diyabette de saçlar dökülebilir.
-
Bazen bilinmeyen sebeplerle saçlar yer yer ve asimetrik olarak dökülür. Buna Alopecia Areata denir.Bazen sifilizin ikinci döneminde bu tip saç dökülmesi görülebilirç
-
Hipotiroidide (miksödem ve kretenizm) saçlar kuru ve kalındır. Kolay kırılır ve dökülür. Kaşların dış yarıları da dökülmüştür. Buna karşılık hipertiroidide ince ve yumuşaktır.
-
Sistemik lupus eritematosus ‘da (SLE), temporal bölgelerde saçlar dökülebilir.
-
Saçların beyazlaması, saç foliküllerindeki pigment hücrelerinin yok oluşu sonucu meydena gelir. Yaşlanma ile ilgili olmakla beraber kalıtımsal faktörlerle erken yaşlarda da başlayabilir.Emosyonel nedenlerle kısa sürede ağarma mümkündür.
-
Kötü hijyen şartlarında yaşayanlarda saçlarda bit (pediculosis capitis) ve bit yumurtaları (sirke) bulunabilir. Yumurtalar kirli beyaz renkte, oval ve saçlara yapışıklardır.
-
Tinea vapatis, saçlı derinin bir mantar hastalığıdır. Yer yer, yuvarlakça alanlarda eritem vardır. Bu bölgede saç folikülleri kabarık olarak bulunurlar. Bu alanlarda saçlar kırılıp dökülür, ancak 2 – 3 mm lik dip kısımları kalır.
-
Favus (kel), trichophyton grubu mantarlarla oluşan bir saçlı deri hastalığıdır. Burada da yer yer saçlar kırılıp dökülmüştür. Ancak bu alanlarda sarımtırak kabuklar (scutulum, çoğul scutula) bulunur.